Baş.Müh. Nurettin Mükan’ın(1949 MK) biriktirdiği resimler bize oğlu Mustafa Mükan tarafından ulaştırdıkça, Denizcilik Tarihimiz ile ilgili yeni bir sayfa açma şansımız oluyor.

Bugün bizlere 1970 yılında Polonya Gdansk tersanesinde D.B.Deniz Nakliyatı heyetinin General Zeki Doğan gemisi omurgasının kızağa konması töreni ve Kazım Orbay gemis ile ilgili 3 resim gönderdi.

D.B.Deniz Nakliyatının bu döneminde, gemi isimleri Nehir Sınıfı, General sınıfı,K sınıfı gibi farklı yer ve tonajları ifade etmek için ayrılırdı. General Kazım Orbay ve General Zeki Doğan gemileri de,General sınıfı olarak tarif ettiğimiz, Polonya’da yaptırılan gemilerden ikisiydi. Bu resimler elimize geçince sizlerle paylaşarak, hem geminin isminin verildiği Kazım Orbay’ı ve Zeki Doğan’ı sizlere tekrar hatırlatmış oluyoruz. Nurlar içinde uyusunlar.

Mustafa Mükan babası ile ilgili anılarını bizimle paylaştı:
“Nurettin Mükan bu gemide teslim almak için gidiyor.6 ay Polonya’da kalıyor. Dolar harcırahlarının tamamını vermişler. İhtiyaç olduğunda bankada bozduruyorlar. Bu şekilde çok rahat ettiklerii söylüyor.” Gemin ilk seferinde Kapt.Kemal Kansız,2.Kapt.Yılmaz Tiryakigil(Uzun Yılmaz), 2.Müh.Ahmet Çakır,3.Kpt.Teoman Akın(Boksör Teoman)ile birlikte çalışıyorlar.”

General Kazım Orbay

Askeri hayatı

1904 yılında topçu teğmen rütbesi ile Harp Okulu’nu bitirdikten sonra, aynı yıl girdiği Harp Akademisi’ni 1907 yılında bitirerek Kurmay oldu. 1922 yılına kadar çeşitli birlik ve karargâh görevlerinde bulundu. Hareket Ordusu ile İsyanının bastırılmasına, Karadağ Hudut Olaylarına Balkan Savaşı, I. Dünya Savaşı, Türk Kurtuluş Savaşı ve Harekatı’na katıldı. Yine 31 Ağustos 1922 tarihinde Mirliva rütbesine terfi etti.

Kâzım Orbay 11 Mart 1922’de 3. Kafkas Tümeni Komutanı olmuştur. Başkomutanlık Meydan Muharebesine 3. Kafkas Tümeni Komutanı (Albay) olarak katılmıştır. Kurtuluş Savaşında 30 Ağustos 1922 günü akşam saatlerinde kendisine bağlı Türk birlikleri batıdan, Kızıltaş deresi yönünden sardıkları Yunan Ordusu’nun iki tümen komutanı ile çeşitli rütbelerde 75 komutanını ve 2000 erini esir almışlardı. 31 Ağustos günü Başkomutan Mustafa Kemal Paşa esirlerin Dumlupınar’da bulunan Başkomutanlık Karargâhına teslim edileceğini öğrenmiştir. Bunun üzerine Başkomutan 3. Kafkas Tümeni Komutanı Albay Kazım Orbay’dan Esir Yunan Komutanlarını huzuruna getirmesini istemiştir. Esir komutanları Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’nın huzuruna getirdiğinde -Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi’nde yayımlanan Kazım Orbay’ın Atatürk’e ait iki hatırasından- yaşadığı birinci hatırasını:

“Köyün bir evinin avlusunda büyük bir masanın etrafında, ortada Başkomutanımız, iki tarafında Genelkurmay Başkanımız ile Garp Cephesi Komutanımız oturmuşlardı. Başkomutanımız tam karşısında bana ve sağımda biri General, biri de Albay olan Yunan komutanlara yer gösterdi. Atatürk çok nazik, asil tavrı ve güler yüzü ile Türkçe sorularına başladı; bunları Fransızcaya çeviriyordum. Yunan Komutanı kimin önünde bulunduklarını anlamak istedi. Atatürk bu soruya yüksek bir sesle: “Mareşal Mustafa Kemal” cevabını verdi. Kendi Başkomutanlarının Atina’da olduğu, muzaffer Türk Başkomutanının ise savaş meydanında olduğunu gören Yunan komutanları, bir anda elektriklenmiş gibi ayağa kalktılar ve askerliklerinin en itinalı ve en saygılı hazır ol durumları ile Gazi Başkomutanımızı selamladılar.” Şeklinde anlatarak Türk ordusunda bir Tümen Komutanı olarak duyduğu gurur ve heyecanı aradan 40 yıl geçtiği halde halen hissettiğini ifade etmiştir.

Mirliva rütbesi ile 3. Kafkas Tümeni Komutanlığı ve Genelkurmay 2. Başkanlığı görevlerini yürüttü. 30 Ağustos 1926 Ferîk rütbesine terfi etti. Aynı göreve devam ederek bilahare Afganistan Askeri Heyet Reisliği ve 4. Kolordu Komutanlığı görevlerinde bulundu. 30 Temmuz 1930 tarihinde Jandarma Genel Komutanlığı’na, 24 Ağustos 1935 tarihinde 3. Ordu Müfettişliğine atandı. 30 Ağustos 1935 tarihinde Ferîk-i evvel rütbesine terfi etti. 15 Şubat 1943 tarihinde Yüksek Askerî Şura Üyesi olarak atandı. 1 Aralık 1943 tarihinde Genelkurmay 2. Başkanlığı görevine atandı.

Genelkurmay Başkanlığı

12 Ocak 1944 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı olarak atandı. Ankara Cinayeti olayı sonrası 23 Temmuz 1946 tarihinde görevinden istifa etti. 29 Temmuz 1946 tarihinde Yüksek Askerî Şura üyesi olarak atandı. 6 Temmuz 1950 tarihinde Yüksek Askerî Şûra üyeliği görevinden emekli oldu. Görevde bulunduğu sürece gösterdiği başarılardan dolayı 4. rütbeden Osmani, Gümüş, Altın, Liyakat, 4. rütbeden Mecidi, 1. Rütbeden Demir Salip, Kılıçlı Krom Şövalye, Alman Kırmızı Kartal ve Kırmızı şeritli İstiklal Madalyası gibi nişanlar aldı.Siyasi hayatı

9 Ocak 1961 ile 26 Ekim 1961 tarihleri arasında Kurucu Meclis Devlet Başkanı Temsilcisi olarak katıldı ve bu meclisin başkanlığını yaptı. Temsilciler Meclisi Başkanlığı görevinden sonra 1961’de Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel tarafından kontenjan senatörü olarak seçildi. 1963 Aralık ayında mide ameliyatı geçirdi ancak bu rahatsızlığını atlatamayarak 3 Haziran 1964 tarihinde Ankara’da öldü.

Özel hayatı

Enver Paşa’nın kız kardeşi Mediha Orbay (1895-1983) ile evli Kâzım Orbay bir çocuk babasıydı. Fransızca, Almanca, İngilizce ve İtalyanca biliyordu.  (vikipedia dan alıntıdır)

General Mehmet Zeki Doğan kimdir?

(1895, İstanbul – 17 Mart 1961),27 Ekim 1913 tarihinde Harp Okulu’na girdi. Harp Okulu’nun 2. sınıfında, 1914 yılında I. Dünya Savaşı çıkınca savaş şartları sebebiyle Süvari Asteğmen rütbesine terfi etti. 1914-1918 yılları arasında çeşitli süvari birliklerinde takım komutanlığı yaptı. Sina Cephesinde 4. Ordu emrinde iken 18 Eylül 1918 – 25 Mayıs 1919 tarihleri arasında esir düştü. Esaretten sonra İstanbul’a döndü.

1919 yılında Anadolu’ya geçerek Türk Kurtuluş Savaşı’na katıldı. Büyük Taarruz sırasında komutası altındaki 14. Süvari Alayı ile birlikte İzmir’e giren ilk Türk komutanlarından biri oldu. 15 Mayıs 1924 tarihinde hava sınıfına geçti. 1 Mayıs 1925 tarihine kadar havacılık tahsili gördü. 1940 yılında Tuğgeneral rütbesine terfi etti. Bu rütbede 1. Tayyare Tugay Komutanlığı, Millî Savunma Bakanlığı Hava Müsteşarlığı görevlerini yürüttü. 1942 yılında Tümgeneral rütbesine terfi etti. 4 Şubat 1944 tarihinde Türk Hava Kuvvetleri’nin ilk komutanı olarak atandı. Hava Kuvvetleri Komutanı iken 1945 yılında Korgeneral rütbesine, 1948 yılında Orgeneral rütbesine terfi etti. Bu görevden 7 Haziran 1950 tarihinde ayrılarak Yüksek Askerî Şûra üyeliği görevine atandı. Bu görevde iken 1 Ekim 1951 tarihinde emekliye ayrıldı. 17 Mart 1961 yılında öldü.

Gümüş Liyakat Madalyası, Harp Madalyası, Alman Harp Madalyası, İftihar Madalyası, 5. Rütbeden Kılıçlı Mecidi Nişanı, 2. Rütbeden Alman Demir Haç, Kılıçlı İmtiyaz Madalyası ve Kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası’na sahiptir. (vikipedia dan alıntıdır).